Braidd y, prin y vs braidd na, prin na

 

Pan fônt yn rhagflaenu cymal perthynol anunion, mae ystyr yr adferf “braidd” a’r ansoddair “prin”, yn dibynnu ar y geiryn perthynol sy’n eu dilyn. Os daw y geiryn perthynol anunion cadarnhaol “y” ar eu hôl, ‘o’r braidd’ (“barely”) yw’r ystyr a gyfleir, e.e.

 

Braidd y medrai gyfaddef hyd yn oed iddi’i hun.

(“She could barely admit it even to herself.”

Prin y gwelai wlith y bore.

(“He could barely see the morning dew.”)

(Daw’r ddau ddyfyniad o Am Newid gan Dana Edwards)

Ond pan ddônt o flaen y geiryn perthynol negyddol na(d), maen nhw’n cadarnhau gweithred y ferf (sy’n gallu cyfateb i “hardly” yn y Saesneg), e.e.

 

….braidd na allai hi ei weld yn tynnu’n ôl oddi wrthi.

(“….she could hardly see him pulling back from her.”)

(o I Hela Cnau gan Marion Eames)

 

Prin nad oedd hi’n teimlo piti dros Rhodri Puw.

(“He hardly felt pity for Rhodri Puw.”)

(o Jazz yn y Nos gan Rowan Edwards)

 

Mae bron na(d) yn cyfleu ‘bron â/ag’ (“almost”):

 

Bron na theimlai’n fodlon.

(“He almost felt satisfied.”)

 

Fodd bynnag, noder mai dim ond y geiryn negyddol na(d) y gall bron ei ragflaenu.

Trafodir blaenu adferfolion yn Gramadeg y Gymraeg (§ 6.113).