Mae’r ieithoedd Indo-Ewropaidd yn cynnwys y mwyafrif helaeth o’r ieithoedd a siaredir yn Ewrop yn ogystal â llawer a siaredir yng Ngorllewin a De Asia. Yn y gorffennol, cynigiwyd dwy brif ddamcaniaeth i esbonio ymlediad yr ieithoedd hyn:
1. y ddamcaniaeth ‘Paith Pontig-Caspaidd’ (“Steppe hypothesis”) sy’n cysylltu ymlediad Proto-Indo-Ewropeg (PIE) â mudo’r Yamnaya o’r Paith Pontig-Caspaidd ryw 5,000 o flynydd-oedd cyn y presennol; ynghyd â’r
2. y ddamcaniaeth ‘Anatolaidd’ (“Anatolian hypothesis”), sy’n awgrymu tarddiad hŷn sy’n gysylltiedig ag amaethyddiaeth gynnar ymhell cyn hynny.
Ond awgryma astudiaeth newydd gan Athrofa Max Planck (Heggarty, 2023) y gall gwreiddiau’r ieithoedd Indo-Ewropeaidd fynd yn ôl mor bell ag 8,000 o flynyddoedd cyn y presennol (CP). Mae hyn, yn ei dro, wedi arwain at yr hyn a elwir gan rai ymchwilwyr yn ‘ddamcaniaeth hybrid’ sy’n cysoni tystiolaeth ieithyddol gyfredol â thystiolaeth DNA hynafol.
